Ümraniye Masöz sultanbeyli Escort beykoz Escort kartal Escort anal Escort
Advert

TARİHTE ADIYAMAN ADININ KÖKENİ ve ADIYAMAN ADININ RESMİ OLARAK TESÇİLLENMESİ

Adıyaman Üniversitesi Öğretim öğesi Doç. Dr Gökhan Murat Dalyan Adıyaman isminin kökeninin nerden geldiğini tarihsel süreci içerisinde ele aldı

 TARİHTE ADIYAMAN ADININ KÖKENİ ve ADIYAMAN ADININ RESMİ OLARAK TESÇİLLENMESİ
 TARİHTE ADIYAMAN ADININ KÖKENİ ve ADIYAMAN ADININ RESMİ OLARAK TESÇİLLENMESİ Admin
Adıyaman isminin kökeni ve 28 Aralık 1928 yılında ilimizin adının sadece Adıyaman olarak resmi olarak tescillenmesine dair ve geçenlerde il oluşunu kutladığımız Adıyaman’ın geçmiş dönemlerden beri günümüze kadar adlandırılması üzerine ilimizde zaman zaman bilinçli zaman zaman da bilinçsizce tartışmalar yaşandığını ve konunun maksatlı ya da maksatsız bir şekilde çarpıtıldığını belirtti. Dalyan “Unutulmamalıdır ki nasıl ki insanlar kendilerine lakap takılmasından hoşlanmazlarsa şehirler de kendilerine takılan lakaplardan hoşlanmazlar. Ve asıl isimleriyle anılmak isterler. Peki, Adıyaman adı nerden geliyor veya bu yerleşim yerinin geçmişten günümüze adlandırıldığı isimler nelerdir. Bunun üzerinde durmak gerekmektedir." dedi. Arapça kökenden gelen Hısn-ı Mansur ismi telaffuzunun zorluğundan dolayı farklı kültürlerde ağız farklılıklarıyla değişik bir şekilde telaffuz edilmiştir. Dalyan, Adıyaman isminin zaman içerisinde farklılık arz ettiğine değinerek, "Adıyaman’ın ilk yerleşim yeri adı olarak Perhe, Perre ve günümüzdeki adıyla Pirin olduğu bilinmektedir. Romalılar döneminde buraya "Carbanum" da denildiği kayıtlıdır. Muhtemelen bu ismin ağızdaki diğer bir telaffuz şekli olarak Bizanslılar döneminde “Pordoniom” denilmiştir. Süryaniler ise ilk dönemlerde Adıyaman’ın eski dönemdeki kuzey doğu bölümünün bir kısmını (Gerger-Keferdiz bölgesini) “Klevdiye” olarak adlandırmışlardır. Ortaçağ’da ise bu yerleşim yeri son Emevi Halifesi Mervan döneminde onun komutanlarından Mansur b. Cavene b. Haris al- Amiri tarafından yeni oluşturulan yerleşim yerinin kalesine izafeten Mansur’un kalesi yani Hısn-ı Mansur olarak Abbasilerden itibaren bu isimle adlandırılmaya başlayacaktır. Ortaçağda bazen bu isim “Hişn-Mansur” olarak da isimlendirilmiştir. Şehir, bu dönemden itibaren Osmanlı hakimiyetine geçeceği döneme kadar yani Adıyaman olarak adlandırılıncaya kadar gerek İslami gerekse Ermeni ve Süryani bütün kaynaklarda bu isimle veya bunun yanlış yazılışı ve ağızda bozuk telaffuzu olan “ Hüsn-ı Masnur” , “Hasan Mısur” veya “Hasanmısur” olarak geçecektir. Özellikle asayiş nedeniyle 18. ve 19. yüzyılda kırsaldan kente göç eden ve esnaflıkla geçinen Ermenilerden dolayı “Hasanmısur“ ismi aşiretler ve göçerlerin dilinde daha da ağızda bozularak iyice galatlaşacaktır." şeklinde konuştu. "Adıyaman ismi yüzyıllardır kullanılagelmiş" Adıyaman isminin Osmanlı arşivlerinde var olduğuna değin Dalyan, ""Bölgemizin Osmanlı Devleti’ne intikaliyle birlikte “Hısn-ı Mansur” ismiyle birlikte “Adıyaman” ismi de bölgeyi tanımlamak için kullanılmaya başlanmıştır. Nitekim Adıyaman ismi 17. Yüzyılda yaşamış olan Karacaoğlan’ın şiirlerinde de geçmektedir. Bu da bu ismin yüzyıllardan beri kullanıldığını göstermektedir. (Hısn-ı Mansur ve Adıyaman’ın Osmanlı Arşivi’ndeki Kullanımları) 1800lerin başlarındaki hemen hemen birçok seyahatnamelerde ve misyoner raporlarında “Adıyaman” veya “Adiaman” olarak geçmektedir. Osmanlı Devleti’nin son dönemlerindeki bölge eşrafından Ermeni milletinden Arşag Boyacıyan, Pakhdikyan’a dayandırdığı savında “Adıyaman” adının yöreye burada yaşayan halkın uyanıklığı ve açıkgözlülüğü sebebiyle verildiğini belirtmektedir. İkili kullanımın resmi belgelerde karışıklığa neden olmaması için 28.12.1928 tarihinde iki kullanım yerine bölgemizin adı Hısn-ı Mansur’dan Adıyaman’a çevrilmiştir." dedi. Dalyan, "Güzel şehrimizin bunlar dışında başka bir adlandırması veya isimlendirmesi yoktur. Bunlar dışındakiler uydurmadır. Bunlar; inançlarından dolayı öldürülen Yedi Kardeş’ten izafeten yedi yaman’ın zamanla ağızda bozularak Adıyaman’a dönüştüğü, bölgenin yeşilliği ve bitki örtüsünün meşhurluğu nedeniyle “Vadiü’l-Leman” yani yeşil vadi isminin bozulmasından meydana geldiği ve yine diğer bir mübalağalı hiçbir eski kaynakta geçmeyen diğer rivayete göre ilk Türk akınları zamanında Adıyaman Kalesi’ni fetheden “Yaman Bey” in adından geldiği, Adıyaman isminin Luwi dilinde “Adaumana” yani Ada-uma-(wa)na’nın “Ana Tanrıça Halkının-Ülkesi” isminin bozulmasından oluştuğunun iddia edilmesinin tarihsel bir temeli yoktur. Son olarak bir diğer rivayette Amerika veya İngiltere’den Sam adlı ve kırmızı tenli bir şahsın bölgemize yerleşip bu şehri kurmasından dolayı ona izafeten bölgemize “Kırmızı Sam” anlamında “Sem-i sur yani Semsur” adı verilmiştir." ifadelerini kullandı. Dalyan son olarak, "Konuya ilgi duyanlar hislerinden ziyade ilgili eski dönem İslami, Süryani, Ermeni ve Osmanlı kaynaklarını okumalarını tavsiye etti. Kaynakları okumadan, bilgi sahibi olmadan fikir beyan etmenin yanlış olduğunu belirten Dalyan, son kısımla ilgili olarak da bunun bir latifeden ibaret olduğunu ve söz konusu telaffuzun Hısn- Mansur’un veya azınlıkların kullandığı şekliyle “Hasanmısur”’un galat bir kullanımı olduğunu belirterek bu isimlendirmenin hiçbir şekilde geçmiş seyyah veya resmi arşiv kaynaklarda geçmediğini belirtti. Adıyaman isminin kökeni ve resmi olarak kullanımının 28.12.1928 olduğu konusunda bizi aydınlatan Doç. Dr. Murat Gökhan Dalyan’ çalışmalarında başarılar diliyoruz.
Sende Yorumla...
Kalan karakter sayısı : 500
İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR X
Bakan Koca'dan 'mutasyon' açıklaması: İncelemeler kısa sürede neticelenecek
Bakan Koca'dan 'mutasyon' açıklaması: İncelemeler kısa sürede neticelenecek
MİLLETVEKİLİ TUTDERE; ADIYAMANLI KENEVİR EKİM İZNİ İSTİYOR
MİLLETVEKİLİ TUTDERE; ADIYAMANLI KENEVİR EKİM İZNİ İSTİYOR
eşya depolama uluslararası evden eve nakliyat